DALAWANG BUWAN MATAPOS KONG I-DIVORCE ANG ASAWA KO, NAKITA KO SIYANG UMIIYAK MAG-ISA SA OSPITAL — PERO NANG MARINIG KO ANG ISANG SALITANG BINITIWAN NIYA, NADUROG ANG PUSO KO DAHIL NAALAM KONG NAGAWA KO ANG PINAKAMALAKING PAGKAKAMALI SA BUHAY KO!
Ang pangalan ko ay Jerome. Dalawang buwan na ang nakakalipas mula nang pormal na magtapos ang limang taon naming kasal ni Clara.
Ako ang nagpilit na maghiwalay kami. Sa huling anim na buwan ng aming pagsasama, naramdaman kong sobrang lumayo na ang loob niya sa akin. Palagi siyang pagod, madalas siyang nagkukulong sa kwarto, at nawalan na siya ng gana sa lahat ng bagay na dati naming pinagsasaluhan. Kapag niyayaya ko siyang lumabas, ang lagi niyang sagot ay “Gusto kong magpahinga.” Naging malamig siya, at inakala kong may iba na siyang mahal o sadyang hindi na niya ako kayang pakisamahan.
Dahil sa taas ng pride ko, inilapag ko ang divorce papers sa hapag-kainan. Inasahan kong iiyak siya, magmamakaawa, o ipaglalaban ang aming pamilya. Ngunit sa halip, tahimik siyang umiyak, kinuha ang ballpen, at pumirma nang walang kahit anong pagtutol.
Noong araw na iyon, kinumbinsi ko ang sarili ko na tama ang desisyon ko. Inisip kong palayain na siya para maging masaya na kaming pareho.
Ngunit ang lahat ng galit at pride ko ay tuluyang gumuho kahapon.
Pumunta ako sa St. Luke’s Medical Center para bisitahin ang isang katrabahong na-confine. Matapos ang dalaw, nagdesisyon akong dumaan sa kabilang gusali para bumili ng kape. Habang naglalakad ako sa isang tahimik at malamig na pasilyo ng ospital, may napansin akong isang babaeng nakaupo mag-isa sa bakal na upuan.
Naka-yuko siya at humahagulgol. Yakap-yakap niya ang kanyang mga tuhod habang may hawak na isang brown na medical envelope.
Kahit nakatalikod, kilalang-kilala ko ang hubog ng kanyang mga balikat. Si Clara.
Ngunit may mali. Nang dahan-dahan akong humakbang palapit sa kanya, napansin ko ang matinding pagbabago sa kanyang pisikal na anyo. Ang dating malusog at masiglang asawa ko ay naging payat na payat. Ang kanyang mahaba at tuwid na buhok na palagi niyang ipinagmamalaki ay wala na; nakatago na ngayon ang kanyang ulo sa ilalim ng isang makapal na beanie cap.
Nanigas ang mga binti ko. Kinabahan ako nang mapatingin ako sa sign board sa itaas ng pasilyo: “ONCOLOGY DEPARTMENT – CANCER TREATMENT CENTER.”
“C-Clara…?” nanginginig na tawag ko.
Napatingala siya. Gulat na gulat siyang makita ako. Ang kanyang mga mata ay mugtong-mugto sa pag-iyak, ang kanyang labi ay namumutla at bitak-bitak. Agad niyang itinago ang brown envelope sa kanyang likuran, pilit na pinupunasan ang kanyang mga luha.
“J-Jerome… anong ginagawa mo rito?” garalgal na tanong niya.
“Clara, anong nangyari sa’yo? Bakit ka pumayat nang ganyan? Bakit ka nandito sa cancer ward?” Sunod-sunod ang mga tanong ko, nagsisimula na ring mamuo ang mga luha sa aking mga mata.
Umiwas siya ng tingin at pilit na ngumiti—isang ngiting punong-puno ng pighati. “W-Wala ‘to. Nagkasakit lang ako nang konti. Wala ka na dapat ipag-alala, Jerome. Hindi ba… malaya na tayo?”
Hindi ko napigilan ang sarili ko. Lumuhod ako sa harap niya at hinawakan ang kanyang nanginginig na mga kamay. Napakalamig ng mga ito.
“Clara, parang awa mo na, asawa mo pa rin ako kahit sa puso ko. Sabihin mo sa akin… anong sabi ng doktor?” nagmamakaawa kong tanong.
Tinitigan niya ako sa mga mata. Bumuhos muli ang kanyang mga luha na kanina pa niya pinipigilan. Namimilipit ang kanyang mukha sa matinding sakit at kawalan ng pag-asa. Unti-unti siyang sumandal sa akin, at sa pamamagitan ng kanyang nanginginig na bibig, bumitaw siya ng isang salita na tuluyang bumasag sa aking pagkatao:
“Terminal.”
Isang salita. Ngunit parang isang libong patalim ang ibinaon sa aking dibdib.
“P-Patawarin mo ako, Jerome,” humihikbing bulong niya habang nakasubsob sa dibdib ko. “Anim na buwan na ang nakakalipas nang malaman ko. Stage 4 Pancreatic Cancer. Sabi ng doktor, wala na silang magagawa. Kaya ako laging pagod… kaya ako naging malamig sa’yo. Ayokong maging pabigat. Ayokong maubos ang ipon mo sa pagpapagamot sa akin. Mas ginusto kong isipin mong hindi na kita mahal at i-divorce mo ako… para kapag nawala ako, hindi ka na masyadong masasaktan…”
Napahagulgol ako nang napakalakas sa gitna ng pasilyong iyon. Niyakap ko siya nang napakahigpit, walang pakialam kung may mga taong nakatingin sa amin.
Bumalik sa isip ko ang lahat ng mga araw na nagalit ako sa kanya. Ang mga gabi na nagtalikod kami sa kama habang tahimik siyang umiiyak dahil sa sakit ng katawan na palihim niyang iniinda. Ang araw na pinapirma ko siya ng divorce papers na tinanggap niya nang maluwag dahil iniisip niyang iyon ang pinakamabuti para sa akin.
Inakusahan ko siyang walang kwentang asawa, gayong siya ang nagbuwis ng kanyang sariling kaligayahan at inako ang lahat ng pasakit mag-isa, para lang protektahan ako.
Ang paghingi ko ng divorce ay hindi isang kalayaan. Ito ang pinakamalaki, pinakamalupit, at pinakamasakit na pagkakamali sa buong buhay ko. Nangako ako sa harap ng altar—“Sa hirap at ginhawa, sa sakit at kalusugan”—ngunit iniwan ko siya noong mga panahong pinakakailangan niya ako.
“H-Hindi totoo ‘yan,” iyak ko habang hinahalikan ang kanyang noo, ang kanyang mukha, at ang kanyang mga kamay. “Hindi ko tatanggapin ang papel na ‘yon, Clara! Asawa kita. Babawiin natin. Gagamutin natin ito kahit saan tayo makarating, kahit maubos ang lahat ng yaman ko!”
Tumingin siya sa akin at ngumiti nang pagod ngunit puno ng kapayapaan. “Nandito ka na ngayon… ‘yun lang ang mahalaga, Jerome.”
Mula sa araw na iyon, hindi na ako umalis sa tabi niya. Pinunit ko ang divorce papers at itinapon ito sa basurahan. Hindi ko man maibabalik ang mga buwan na sinayang ko sa galit, at hindi ko man hawak ang haba ng oras na inilaan ng Diyos para sa kanya, ipinangako ko sa sarili ko: hanggang sa huling hininga niya, ipaparamdam ko sa kanya na siya ang pinakamahalagang babae sa buong mundo, at hindi na siya kailanman muling iiyak nang mag-isa sa malamig na pasilyo ng ospital.
