Buong araw kong tinulungan ang matalik kong kaibigan na magsukat ng dalawampu’t tatlong wedding dress sa Makati… pero nang ilabas niya ang listahan ng mga bridesmaid, ako lang ang wala roon. Hanggang sa tahimik akong inabutan ng may-ari ng bridal shop ng isang calling card at may sinabi siyang nagpanginig sa buong katawan ko….

Buong araw kong tinulungan ang matalik kong kaibigan na magsukat ng dalawampu’t tatlong wedding dress sa Makati… pero nang ilabas niya ang listahan ng mga bridesmaid, ako lang ang wala roon. Hanggang sa tahimik akong inabutan ng may-ari ng bridal shop ng isang calling card at may sinabi siyang nagpanginig sa buong katawan ko….

Maagang bumuhos ang ulan sa Manila.

Nababalot ng hamog ang salamin sa labas ng Greenbelt habang sunod-sunod na dumaraan ang mga taong nakaayos at mamahalin ang suot sa harap ng mga bridal shop na kumikislap sa liwanag. Nakatayo ako sa harap ng salamin, nakayuko habang inaayos ang laylayan ng gown ng matalik kong kaibigan na si Angela Santos sa ikalabingpitong beses ngayong araw.

“Ano sa tingin mo dito?” umikot si Angela sa harap ng salamin habang bahagyang itinataas ang champagne-colored na bestida.

“Masyadong mahaba ang likod. Kapag sa San Agustin Church kayo ikinasal, baka sumabit sa hagdan.” Inayos ko ang belo niya. “Mababa rin nang kaunti ang tahi sa bewang, kaya mas umiiksi tingnan ang legs mo.”

Agad siyang lumingon sa saleslady.
“Narinig mo? Taasan ninyo nang konti.”

Tahimik akong umatras.

Mula alas nuebe ng umaga hanggang halos alas tres ng hapon, dalawampu’t tatlong gown na ang tinulungan kong isuot niya.

Ako ang may hawak ng bag niya.
Ako ang kumukuha ng litrato.
Ako ang nagsesend ng pictures sa fiancé niya para makapili ito.
Ako rin ang tumatakbo pababa para bumili ng kape.
Minsan pa nga, naupo pa ako sa sahig para tanggalin ang high heels niyang namumula na sa sikip ang paa.

Dahil walong taon ko nang matalik na kaibigan si Angela.

Noong mawalan ako ng trabaho sa Quezon City, pinatira niya ako sa apartment niya nang isang linggo.
Noong lokohin siya ng ex-boyfriend niya, ako ang sumama sa kaniya sa parking lot ng ospital hanggang alas tres ng madaling-araw.

Kaya kahit paulit-ulit tumatawag ang manager ko sa restaurant dahil kulang sila sa tao ngayong weekend, nag-leave pa rin ako para samahan siya.

Habang pumapasok si Angela sa fitting room para isuot ang huling gown, nag-vibrate ang cellphone ko.

May bagong post sa Facebook.

Larawan ng “Bridesmaids Squad.”

Apat na babae ang nakataas ang champagne glass habang nakangiti.

Wala ako roon.

Matagal akong nakatitig sa screen.

Sa ilalim ng larawan, nakasulat ang caption ni Angela:

“Twenty-five days to go! Hindi ko ma-imagine ang wedding ko nang wala kayong lahat.”

Nakilala ko silang lahat.

Si Mia—ang babaeng minsang tinawag na “baduy” si Angela sa isang company party.
Si Jessa—pinsan niyang umutang ng pera dalawang taon na ang nakalipas at hindi na nagbayad.
Si Nicole—office mate niyang lantaran pang nakikipag-flirt sa fiancé niya.
At si Carla…

Bigla akong natigilan.

Si Carla ang kasalukuyang girlfriend ng ex-boyfriend ni Angela.

Bumukas ang fitting room.

Lumabas si Angela suot ang kumikinang na gown na puno ng crystals at umikot sa harap ng salamin.
“Maganda ba?”

Tumingin ako sa kaniya.

“Final na ba ang bridesmaids mo?”

Sandali siyang natigilan.

Pagkatapos ay ngumiti.
“Oo naman. Apat kasi ang groomsmen sa side ng fiancé ko kaya dapat apat din sa akin.”

“Ah.”

“Balak ko sana ikaw na lang ang bahala sa registration table.” Lumapit siya habang inaayos ang buhok niya. “Ikaw kasi ang pinakaresponsable at pinaka-mapagkakatiwalaan.”

Pinaka-mapagkakatiwalaan.

Mahina akong natawa.

Walong taon ng pagkakaibigan.
Dalawampu’t tatlong gown.
At isang linyang “mapagkakatiwalaan.”

Sapat na iyon.

Kinuha ko ang bag ko at tumayo.

“Ha? Saan ka pupunta?” lumingon si Angela. “Hindi pa tayo tapos!”

“Pagod lang ako.”

“Toly, huwag ka ngang OA.” Naging matalim ang boses niya. “Kasalan ko ito, hindi sa’yo.”

Tahimik akong tumayo roon nang ilang segundo.

Pagkatapos ay tumango.
“Oo. Kasalan mo nga.”

At tuluyan akong lumabas.

Mas malakas na ang ulan sa labas.

Pagkabukas ko pa lang ng glass door, may boses na tumawag mula sa likod ko.

“Miss na naka-blue.”

Lumingon ako.

May isang lalaking nakatayo malapit sa cashier.

Naalala ko siya.

Buong araw siyang nasa loob ng tailoring section, halos hindi nagsasalita. Nakasuot siya ng simpleng itim na polo, nakatiklop ang manggas hanggang siko, at may mga puting marka ng chalk sa pulsuhan niya.

Napakaguwapo niya.

Pero malamig ang aura niya.

Lumapit siya sa akin at inabutan ako ng tissue.

“Kumalat ang lipstick mo.”

Napahawak ako agad sa gilid ng labi ko.

Siguro dahil sa kape kanina.

“Salamat…”

Matagal niya akong tinitigan bago nagtanong:
“Nag-aral ka ba ng fashion design?”

“Ako?” natawa ako. “Hindi.”

“Pero marunong kang tumingin ng proportions.”

Natigilan ako.

“Mula kanina, tama lahat ng napansin mong mali sa dalawampu’t tatlong gown.” kalmado niyang sabi. “Alam mo kung anong neckline ang bagay sa bilugang mukha. Alam mo kung anong klaseng satin ang nagpapalaki tingnan ng balakang. Napansin mo rin agad ang maling tahi sa bewang.”

Hindi pa ako nakakakibo nang maglabas siya ng calling card mula sa bulsa niya.

“Gabriel Reyes.”

Sa ilalim noon ay nakasulat:

“REYES Bridal Atelier – Makati.”

“Naghahanap ako ng assistant para tumulong sa clients tuwing weekend.”

Napatitig ako sa kaniya.

“Waitress lang ako sa restaurant.”

“Hindi mahalaga.” Tumingin siya diretso sa akin. “Mas mahalaga ang mata mo kaysa trabaho mo.”

Mas bumuhos ang ulan sa labas habang nagre-reflect ang ilaw ng Manila sa basang kalsada.

Sunod-sunod na nag-vibrate ang cellphone ko.

Si Angela.

Isang tawag.
Dalawang tawag.
Tatlong tawag.

Sunod-sunod ding pumasok ang messages niya:

“Bumalik ka dito.”
“Hindi ko maisara ang zipper.”
“Huwag ka ngang immature.”

Mahigpit kong hinawakan ang calling card.

Tumingin si Gabriel sa cellphone kong paulit-ulit umiilaw saka mahina siyang nagtanong:

“Best friend mo ba ang nasa loob?”

Tahimik ako sandali.

“Siguro… dati.”

Hindi na siya nagtanong pa.

Binuksan lang niya ang payong niya, bumaba sa hagdan, at nagsabing:

“Kung free ka bukas, pumunta ka sa studio ko sa Makati.”

“Bakit ako?”

Lumingon siya sa akin.

Tumatama ang ilaw sa mukha niya habang bumabagsak ang ulan sa paligid.

“Dahil ang mga taong marunong makakita ng halaga ng iba…” dahan-dahan niyang sabi, “karaniwan silang mga taong hindi kailanman pinahalagahan.”

Pagkasabi noon, naglakad siya papunta sa ulan.

Matagal akong nakatayo sa ilalim ng waiting shed.

Hanggang sa muling nag-vibrate ang cellphone ko.

Hindi na si Angela iyon.

Isang anonymous Messenger account.

Itim ang profile picture.
Walang tunay na pangalan.

Isang linya lang ang laman ng mensahe:

“Huwag mong tanggapin ang trabaho kay Gabriel Reyes.”

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

Kasunod agad ang pangalawang mensahe.

“Ang tatlong babaeng nauna sa’yo… lahat sila nawawala matapos pumasok sa studio niya.”

Hindi ako agad nakatulog nang gabing iyon.

Paulit-ulit kong tinitigan ang anonymous message habang nakahiga sa maliit kong inuupahang kwarto sa Pasay.

“Ang tatlong babaeng nauna sa’yo… lahat sila nawawala matapos pumasok sa studio niya.”

Ilang beses kong binuksan ang profile.

Walang posts.
Walang friends.
Walang kahit anong impormasyon.

Peke.

Pero sapat para magdulot ng takot.

Bandang alas dos ng madaling-araw, muling nag-vibrate ang cellphone ko.

Akala ko si Angela na naman.

Pero si Gabriel.

“Pupunta ka ba bukas?”

Maikli lang.

Diretso.

Matagal akong nakatitig sa mensahe bago sumagot.

“May nagsabi sa akin na may mga babaeng nawawala matapos magtrabaho sa studio mo.”

Ilang minuto bago siya nag-reply.

“Kung gusto mong malaman ang totoo, pumunta ka.”

Pagkatapos noon, wala nang kasunod.

Kinabukasan, halos isang oras akong nakatayo sa labas ng REYES Bridal Atelier sa Makati.

Mas elegante ito kaysa inaasahan ko.

Tahimik.
Maputi ang pader.
May malalaking salamin.
At kakaunti lang ang display.

Walang flashy na dekorasyon tulad ng ibang bridal shops sa Greenbelt.

May kakaibang lungkot ang lugar.

Huminga ako nang malalim bago tuluyang pumasok.

Pagbukas ko ng pinto, agad tumunog ang maliit na bell.

At nakita ko siya.

Nasa loob si Gabriel, nakayuko sa mesa habang may inaayos na tela.

Nakataas ulit ang manggas niya.
May hawak na chalk.
At seryoso ang mukha.

Hindi siya agad nagsalita.

Hindi rin siya mukhang surprised na dumating ako.

Parang sigurado siyang pupunta ako.

“Akala ko hindi ka na darating,” mahina niyang sabi nang hindi tumitingin.

“Akala ko rin.”

Saka lang siya tumingala.

Diretso ang tingin niya sa akin.
Kalmado.
Walang panic.
Walang guilt.

“Gusto mong malaman tungkol sa mga babaeng iyon?”

Tumango ako.

Tahimik siyang naglakad papunta sa isang cabinet sa dulo ng studio.

Pagkabukas niya, tatlong framed photos ang nakita ko.

Tatlong babae.

Magaganda.
Nakangiti.
Nakasuot ng gowns.

“Hindi sila nawawala,” sabi niya.

Lumapit ako.

Sa ilalim ng bawat larawan may nakasulat.

“Senior Designer – Singapore.”
“Creative Director – Cebu.”
“Owner – Davao Bridal House.”

Natigilan ako.

“Ano…?”

“Lahat sila dating assistants dito.” Tumabi siya sa akin. “May ex-boyfriend ang isa. May toxic family ang isa. May isa namang tumakas sa fiancé niyang nananakit.”

Tahimik siya sandali.

“May taong ayaw makita silang umasenso. Kaya gumawa ng tsismis.”

Napakurap ako.

“Bakit hindi mo ipinagtanggol sarili mo?”

Bahagya siyang natawa.

“Kapag matagal ka nang sinisiraan, mapapagod ka ring magpaliwanag.”

Hindi ko alam kung bakit, pero naniwala ako.

Siguro dahil walang bahid ng pagmamadali sa boses niya.

Walang pilit.

Biglang bumukas ang pinto ng studio.

Pumasok ang isang matandang babae na naka-pearl earrings at eleganteng blouse.

“Mabuti nandito ka,” sabi nito kay Gabriel. “Dumating na ang client mula BGC.”

Pagkatapos ay napatingin siya sa akin.

“Ay. Siya na ba ang bagong assistant?”

Tumango si Gabriel.

Ngumiti ang babae.
“Mukhang mas may taste ito kaysa sa huling pinadala mo.”

Pagkaalis niya, saka ko nalaman na si Doña Isabel pala iyon—isa sa pinakamayamang wedding coordinators sa Manila.

At sa araw ding iyon, nagsimula ang buhay na hindi ko inaasahan.

Sa una, weekends lang ako pumapasok.

Tumutulong magsukat ng gowns.
Nagbibigay ng suggestions.
Nag-aayos ng tela.

Pero habang tumatagal, mas napapansin kong kakaiba si Gabriel.

Hindi siya tulad ng ibang lalaking may pera.

Hindi siya maingay.
Hindi mayabang.
Hindi rin mahilig magpasikat.

Madalas nga halos hindi nagsasalita.

Pero kabisado niya ang bawat detalye ng clients niya.

Kung anong insecurities nila.
Kung saan sila uncomfortable.
Kung anong klaseng dress ang magpapaiyak sa nanay nila sa unang tingin.

At sa unang pagkakataon sa buhay ko…

May taong nakikinig sa opinyon ko.

“Toly.”

Napatingin ako kay Gabriel habang naglalatag siya ng sketches sa mesa.

“Anong tingin mo dito?”

Lumapit ako.

Isang modern Filipiniana gown ang nasa drawing.

“Maganda…” bulong ko. “Pero masyadong mabigat tingnan yung sleeves.”

Tahimik siyang nakatingin sa sketch.

Pagkatapos ay walang sabi-sabing binura ang sleeves.

“At ngayon?”

Mas gumanda.

Napatingin ako sa kaniya.

“Bakit mo agad binura?”

“Dahil tama ka.”

Simple lang.

Pero hindi ko alam kung bakit biglang kumirot dibdib ko.

Sanay kasi akong hindi pinapakinggan.

Lumipas ang dalawang linggo.

At kasabay noon, lalong lumala ang ugali ni Angela.

Halos gabi-gabi siyang nagme-message.

“Busy ka na yata.”
“Mayaman na boss mo ah.”
“Huwag mo naman kaming kalimutan.”

Hanggang sa isang gabi, bigla siyang tumawag habang nasa studio ako.

Sinagot ko.

“Nasaan ka?”

“Nasa trabaho.”

“Toly…” bumuntong-hininga siya. “Pwede bang bumalik ka na lang sa wedding team? Problemado ako kay Nicole.”

Hindi ako nagsalita.

“Toly?”

“Tingin mo ba papayag ako pagkatapos mong iparamdam na extra lang ako?”

Tahimik siya sandali.

Pagkatapos ay biglang naging malamig ang boses niya.

“Alam mo, minsan masyado kang sensitive.”

Napatawa ako nang mahina.

“Hindi. Ngayon ko lang siguro natutunang respetuhin sarili ko.”

At pinatay ko ang tawag.

Tahimik ang studio pagkatapos noon.

Nasa kabilang mesa si Gabriel habang nagpuputol ng tela.

Hindi siya nakikialam.

Pero maya-maya, naglapag siya ng paper cup ng mainit na kape sa tabi ko.

“Caramel macchiato,” sabi niya. “Paborito mo, tama?”

Natigilan ako.

“Paano mo nalaman?”

“Kada Sabado, iyon ino-order mo sa café sa baba.”

Hindi ko napigilang mapangiti.

“Stalker ka ba?”

Bahagya siyang ngumiti.

At doon ko unang nakita na kaya pala niyang ngumiti nang ganoon kagaan.

Pagkalipas ng ilang araw, biglang nag-viral online ang engagement photos ni Angela.

Luxury yacht.
Five-star hotel.
Designer gowns.

Lahat perpekto.

Pero kasabay noon, nagsimula ring kumalat ang tsismis.

May anonymous posts sa Facebook.

“Bridezilla.”
“User.”
“Plastic friend.”

Noong una hindi ko pinansin.

Hanggang sa isang gabi, dumating si Angela sa studio.

Basang-basa siya sa ulan.

At umiiyak.

Nagulat ako.

“Angela?”

Namumula ang mata niya.

“Iniwan ako ni Marco.”

Parang tumigil ang paligid.

“Anong ibig mong sabihin?”

“Kinansela niya wedding.”

Unti-unti siyang napaupo.

“At alam mo kung bakit?”

Tahimik akong nakatingin sa kaniya.

“Kasi may nag-send sa kaniya ng screenshots.”

Bigla akong kinabahan.

“Anong screenshots?”

Unti-unti siyang tumingin sa akin.

Mga chats.

Mga chat niya sa bridesmaids.

Kung paano niya ako tinawag na “convenient friend.”
Kung paano niya sinabing hindi raw ako bagay sa wedding aesthetic niya dahil “mukhang mahirap.”
Kung paano niya ako ginamit kasi alam niyang hindi ako marunong tumanggi.

Parang may humampas sa dibdib ko.

Hindi dahil hindi ko alam.

Kundi dahil mas masakit pala kapag nakita mong totoo.

“Toly…” umiiyak niyang sabi. “Hindi ko akalaing makakarating kay Marco.”

Tahimik lang ako.

Pagkatapos ay dahan-dahan akong nagsalita.

“Pero sinabi mo lahat iyon.”

Tumulo lalo ang luha niya.

“Galit ka ba?”

Matagal bago ako sumagot.

“Hindi na.”

At iyon ang unang beses na totoo kong naramdaman.

Hindi na ako galit.

Pagod na lang.

Pagkaalis ni Angela, tahimik akong naglinis ng studio.

Hanggang sa maramdaman kong may lumapit.

Si Gabriel.

“Okay ka lang?”

Tumango ako.

Pero hindi ako makatingin sa kaniya.

“Masakit pa rin pala,” bulong ko.

Tahimik siya sandali.

Pagkatapos ay mahina niyang sinabi:

“Hindi dahil mababa ang value mo. Mali lang ang taong pinaglaanan mo.”

Bigla akong napaiyak.

Hindi malakas.

Tahimik lang.

Iyong klaseng iyak na matagal mo nang pinipigilan.

At hindi ko alam kung bakit, pero hinayaan niya lang ako.

Walang pilit.
Walang drama.

Nakatayo lang siya roon sa tabi ko.

Parang unang taong hindi nanghihingi ng kahit ano kapalit ng kabaitan.

Lumipas pa ang ilang buwan.

At unti-unting nagbago ang buhay ko.

Mula waitress…
Naging full-time stylist ako sa atelier.

Mas dumami clients namin.

May celebrities.
Socialites.
Influencers.

At nakakagulat…

Hinahanap na nila ako.

“Nasaan si Miss Toly?”
“Siya gusto kong tumulong sa fitting.”
“Siya lang marunong magsabi ng totoo.”

Unti-unti ring nakilala online ang pangalan ko.

Hanggang isang araw, may dumating na malaking invitation.

Isang international bridal competition sa Singapore.

Kasali si Gabriel.

At gusto niyang ako ang partner niya.

“Ako?” gulat kong tanong.

Tumango siya.

“Ikaw ang dahilan kung bakit gumanda ulit mga designs ko.”

Hindi ako agad nakasagot.

Dahil sa unang pagkakataon…

May taong hindi lang nakakakita ng halaga ko.

May taong ipinagmamalaki ako.

Sa gabi bago ang flight namin, magkasama kaming naiwan sa studio.

Tahimik ang Makati sa labas.
Umuuulan na naman.

Parang noong una kaming nagkita.

“Gabriel…” mahina kong tawag.

“Hm?”

“Bakit mo talaga ako kinuha noon?”

Matagal siyang hindi sumagot.

Pagkatapos ay dahan-dahan siyang lumingon sa akin.

“Dahil nakita kita.”

Napakurap ako.

“Nakita kitang pagod na pagod pero ikaw pa rin nag-aayos ng gown ng kaibigan mong hindi ka kayang pahalagahan.” Mahina boses niya. “At naisip ko… may mga taong sobrang sanay magmahal ng iba, nakakalimutan na nilang may halaga rin sila.”

Hindi ako makahinga nang ilang segundo.

Dahan-dahan siyang lumapit.

“At gusto kong may makakita naman sa’yo.”

Tumigil ang mundo ko sa sandaling iyon.

Kasabay ng mahinang ulan sa labas ng studio…

Unti-unti niyang hinawakan ang kamay ko.

Mahigpit.
Mainit.
Sigurado.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon…

Hindi na ako iyong babaeng laging naiiwan.

Ako na iyong pinipili.