Lahat sa kompanya ay tinitingnan ako na parang ako ang sumira sa pagmamahalan ng asawa ko at ng dating kasintahan niya. Maging ang mga kaibigan niya, pustahan pa kung gaano katagal bago ako tuluyang mawalan ng puwesto bilang “asawa.” Pero ang huling tawag noong gabing iyon… ang siyang nagpatahimik sa kanilang lahat.

Sa quarterly strategy meeting, bahagyang napahawak lang sa sentido ang CEO dahil sa sakit ng ulo.

Halos sabay kaming tumayo ng bagong empleyadang babae.

Inilapag ko sa harap niya ang mainit na ginger tea.

Pagkatapos ay natural niyang kinuha ang inumin ng babae.

Nagkiskisan nang bahagya ang mga daliri nila.

Isang napakaikling pagdikit.

Pero sapat iyon para manahimik ang buong conference room sa kakaibang tensyon.

Pagkatapos ng meeting, pinatawag ako ng HR manager sa opisina niya.

Maingat niyang isinara ang pinto bago nagsalita.

“Dating girlfriend ni sir si Lara.”

“Halos sampung taon silang magkasama.”

“At ngayong bumalik siya… iniisip ng lahat na baka magkabalikan sila.”

Tahimik lang akong nakaupo.

Parang may malakas na ugong sa tenga ko.

Huminga siya nang malalim.

“Kailangan ng manager sa southern branch.”

“Promotion naman technically ang transfer.”

“Pero ang totoo… gusto ng kumpanya na ikaw na mismo ang umiwas.”

“Dahil ang taong hindi namin kayang banggain… ay ang boss.”

Mahigpit kong kinuyom ang kamay ko.

Pagkaraan ng matagal na katahimikan, mahina akong nagsalita.

“Naiintindihan ko po.”

Paglabas ko ng HR office, matagal akong nakatayo sa harap ng salaming bintana.

Madilim at maulan ang langit.

Katulad ng kasal ko ngayon.

Sa huli, binuksan ko ang cellphone ko.

At nag-send ng mensahe sa asawa ko.

【Maghiwalay na tayo.】

…

Pagbalik ko sa desk ko, narinig ko agad ang mga bulungan ng mga katrabaho.

“Hindi pa nga raw tapos magpasa ng requirements si Lara, natanggap na agad.”

“Nakita ko mga lumang pictures nila online. Sikat daw talaga silang couple noon.”

“Nakita mo kanina? Ininom pa ni sir yung lata na ininuman na ni Lara.”

“Parang indirect kiss lang.”

Nagkunwari akong abala sa files ko.

Pero masakit na masakit ang lalamunan ko.

Sakto namang lumapit ang secretary.

“Pinapatawag po kayo ni sir sa office niya.”

Tinago ko ang transfer papers sa drawer bago dumiretso sa top floor.

Pagpasok ko pa lang, agad niya akong hinila sa yakap.

Pamilyar na pabango niya agad ang bumalot sa akin.

Hinagkan niya nang mahina ang noo ko.

“Ang payat mo na.”

“Stress ka ba masyado sa project?”

“May pinadala akong pera sa account mo kagabi.”

“Magbakasyon ka muna kaya?”

Hindi pa ako nakakasagot nang magpatuloy siya.

“Hindi ba gusto mong mag-beach ngayong summer?”

“Ipasa mo na lang kay Lara yung project.”

Agad ko siyang itinulak palayo.

“Alam mo bang halos hindi na ako natutulog dahil sa project na ’yan?”

“Ilang araw na lang pipirmahan na ang kontrata.”

“Tapos ipapasa ko lang sa kanya?”

Biglang bumalik sa isip ko ang mga narinig kong panlalait sa pantry.

“Kala mo naman totoong misis.”

“Mas gusto naman talaga ni sir ang ex niya.”

Namumula ang mga mata kong tumingin sa kanya.

“Maghiwalay na tayo.”

“Sa totoo lang… mas mukha kayong mag-asawa.”

Natigilan siya.

Pero bago pa siya makapagsalita, bumukas ang pinto ng lounge room sa likod.

Lumabas si Lara.

Suot niya ang polo ng asawa ko.

Magulo pa nang bahagya ang buhok niya.

Nag-unat siya habang nakangiti.

“Buti na lang pinalitan mo yung blackout curtains.”

“Kung hindi, hindi ako makakatulog.”

Pagkakita sa akin, nagkunwari pa siyang nagulat.

“Ay… nakaistorbo ba ako?”

Ngumiti pa siya nang inosente.

Parang may humigpit sa dibdib ko.

Pagdaan niya sa tabi ko, sadya pa siyang huminto.

“May dinner gathering tayo mamaya.”

“Malakas ulan.”

“Pasabay na lang ako sa’yo?”

Tahimik na tumingin sa akin ang asawa ko bago mahina siyang nagsalita.

“Normal na gathering lang.”

“Pag-uwi ko mamaya, magpapaliwanag ako.”

Napatawa ako nang mapait.

“Huwag na.”

“Tutal kailangan din naman nating pag-usapan ang divorce.”

Hindi siya sumagot.

Habang si Lara naman ay bahagyang ngumiti.

Magkasama silang pumasok sa elevator.

Bago tuluyang magsara ang pinto, malinaw kong narinig ang sinabi ni Lara.

“Ang hilig talagang magpaawa ng asawa mo.”

“Hindi ka ba napapagod?”

Mahinang sagot niya:

“Asawa ko siya.”

“Huwag kang magsalita nang ganyan.”

Pero hindi rin niya itinanggi na mahal pa niya ito.

…

Pag-uwi ko sa marangyang bahay sa burol, malayo pa rin pinahinto ng driver ang sasakyan.

Dahil minsang sinabi ng asawa ko:

“Ayaw kong ipaalam agad ang kasal natin.”

“Maraming magsasalita tungkol sa pinanggalingan mo.”

Akala ko noon pinoprotektahan niya lang ako.

Ngayon ko lang naintindihan…

Siguro hindi niya lang talaga ipinagmamalaki ang babaeng katulad ko.

Pagpasok ko, magalang na sinalubong ako ng house manager.

“May chef pong naghanda ng dinner para sa inyo.”

“Dumating na rin po ang jewelry set na gusto ninyo.”

Tiningnan ko ang napakalaking bahay.

Pero pakiramdam ko, sobrang lamig nito.

Sakto namang umilaw ang cellphone sa mesa.

Tawag mula sa asawa ko.

Siguro aksidente niyang na-dial.

Rinig ko agad ang maingay na tawanan at musika.

May isang lalaking malakas na tumawa.

“Noong kinasal ka kay Sofia, akala talaga namin aagawin ka ni Lara.”

Sabay-sabay silang nagtawanan.

Parang may kung anong bumagsak sa dibdib ko.

Ibig sabihin…

Hindi pala talaga ako tinanggap ng mga kaibigan niya kahit kailan.

Napatawa nang walang gana ang asawa ko.

“Tama na nga.”

“Matagal nang tapos ’yon.”

Pero agad sumingit si Lara.

“Talaga ba?”

“Kung mahal mo talaga asawa mo…”

“Bakit hindi ka umuwi ngayong gabi?”

Biglang tumahimik ang paligid.

Pagkatapos ay may isa pang nagsalita.

“Come on.”

“Ex at asawa.”

“Halata naman kung sino talaga ang mas importante.”

Mahigpit kong hinawakan ang cellphone ko.

Sa kabilang linya, tahimik lang ang asawa ko.

Hindi tumutol.

Hindi nagpaliwanag.

At doon tuluyang napagod ang puso ko.

…

Madaling-araw na nang makauwi siyang lasing.

Inalalayan siya ng driver papasok.

“Pinilit pong umuwi ni sir.”

Bumagsak siya sa sofa habang nakatingin sa akin.

“Love…”

“Halika dito…”

Pumasok ako sa kusina para gumawa ng sabaw pampahupa ng lasing.

Pero maya-maya, narinig ko siyang mahina na bumubulong.

“Lara…”

“Huwag kang umalis…”

Nabitawan ko ang kutsara.

Basag itong bumagsak sa sahig.

Nagmadaling lumapit ang kasambahay.

“Lasing lang po si sir…”

“Matagal din po kasi silang nagsama…”

Tahimik lang ako.

Dahil ako mismo ang mas nakakaalam.

Sa loob ng isang taon, tuwing tatawag si Lara, agad niya akong iniiwan.

Kapag may sakit ito, aalis siya.

Kapag nalasing ito, siya ang sumusundo.

Hanggang sa pinapasok pa niya ito sa mismong opisina niya.

Unti-unting napagod ang puso ko sa lahat ng maliliit na sakit na paulit-ulit kong tiniis.

Noong gabing iyon, pinagsama-sama ko lahat ng damit, bag, at alahas na binili niya para sa akin.

Mahigit sampung maleta ang napuno ko.

Pagkatapos ay pinakuha ko lahat.

…

Kinabukasan, maaga akong pumasok sa opisina.

Iniwan ko ang divorce papers sa mesa niya.

Pagkatapos ay dumiretso ako sa HR para kumpirmahin ang transfer date ko.

Pero biglang may sumigaw sa labas.

Nahimatay si Lara.

Nagkagulo agad ang buong office.

Naalala kong mababa ang sugar niya kaya dali-dali akong kumuha ng candy sa bag ko.

Pero sa mismong sandaling iyon—

Malakas akong naitulak palayo.

Bumagsak ako sa gilid ng glass table.

Agad dumugo ang tuhod ko.

Pero hindi man lang niya iyon napansin.

Nasa kay Lara lang ang buong atensyon niya.

Mahigpit niya itong niyakap.

“Tumawag kayo ng ambulansya!”

Tahimik akong nakaupo sa sahig.

Pinapanood ang dugong tumutulo sa puting tiles.

Hanggang sa makaalis sila.

Hindi man lang siya lumingon kahit isang beses.

Tahimik kong kinuhanan ng litrato ang sugat ko.

At ipinadala iyon sa kanya.

Wala pang sampung segundo—

Tumunog ang cellphone ko.

Pero ang tumatawag… hindi ang asawa ko.

Pero ang tumatawag… hindi ang asawa ko.

Isang hindi pamilyar na numero ang lumabas sa screen.

Ilang segundo ko iyong tinitigan bago ko dahan-dahang sinagot.

“Hello?”

Tahimik sa kabilang linya.

Pagkatapos ay may mahinang boses ng matandang babae.

“Miss Sofia?”

Bahagya akong natigilan.

“Opo… sino po sila?”

“Ako si Teresa. Dating yaya ni Don Emilio.”

Nanlamig ang likod ko.

Si Don Emilio ang lolo ng asawa ko.

Ang tanging miyembro ng pamilya nila na minsang tunay na naging mabait sa akin.

Tatlong buwan na siyang patay.

“At bakit po kayo tumatawag?”

Huminga siya nang mabigat.

“May bagay akong dapat ibigay sa’yo.”

“Matagal na sana.”

“Pero pinagbawalan ako.”

Napakunot noo ako.

“Sino po ang nagbawal?”

Tahimik ang matanda sa loob ng ilang segundo bago sumagot.

“Si sir.”

“Ang asawa mo.”

…

Pagdating ko sa lumang apartment ng matanda kinagabihan, halos hindi pa humuhupa ang ulan.

Tahimik ang paligid.

Amoy lumang kahoy at gamot ang maliit na sala.

Dahan-dahang inilabas ni Teresa ang isang makapal na brown envelope mula sa cabinet.

“Iniwan ito ni Don Emilio bago siya mawala.”

“Sinabi niyang ibigay ko lang kapag tuluyan ka nang nasaktan.”

Napatitig ako sa sobre.

Bahagyang nanginginig ang kamay kong kinuha iyon.

Sa loob ay may mga dokumento.

At isang voice recorder.

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

“Ano ito?”

Namumula ang mata ng matanda.

“Pakinggan mo.”

Pinindot ko ang play button.

At agad bumungad ang mahina ngunit malinaw na boses ng matandang lalaki.

“Sofia…”

“Kung napapakinggan mo ito, ibig sabihin nabigo akong protektahan ka.”

“Alam kong mahal ka ng apo ko.”

“Pero alam ko ring mahina siya pagdating kay Lara.”

Parang may kung anong sumakal sa dibdib ko.

Patuloy ang boses sa recorder.

“Tatlong taon na ang nakalipas, lumapit sa akin si Lara.”

“Humingi siya ng pera kapalit ng tuluyang pagkawala.”

“Dahil buntis daw siya.”

Nanlaki ang mata ko.

“Pero nang ipa-DNA ko ang bata…”

“Hindi apo ko ang dinadala niya.”

Parang tumigil ang mundo ko.

Mahigpit kong hinawakan ang recorder.

“Sinubukan kong sabihin kay Adrian ang totoo.”

“Pero ayaw niyang paniwalaan.”

“Mas pinili niyang isipin na ginagamit ko lang ang pera para kontrolin siya.”

“Hanggang sa mawala ang bata dahil peke pala ang buong pagbubuntis.”

Napahawak ako sa bibig ko.

Biglang pumatak ang luha ko nang hindi ko namamalayan.

“Akala ko doon matatapos.”

“Pero bumalik ulit si Lara.”

“At ngayon… ginagamit ka niya para makabalik sa buhay ng apo ko.”

Nanginginig ang boses ni Don Emilio sa recording.

“Kaya kung dumating ang araw na mapagod ka na…”

“Piliin mo naman ang sarili mo.”

“Dahil hindi mo kailangang makipaglaban para sa lalaking hindi kayang ipaglaban ka.”

Tumigil ang recording.

Tahimik ang buong kwarto.

Tanging tunog lang ng ulan ang maririnig.

Unti-unti akong napaupo.

Parang doon lang tuluyang bumagsak lahat ng pagod na ilang taon kong kinimkim.

Hindi ako umiyak nang malakas.

Tahimik lang na tumulo ang mga luha ko.

Habang si Teresa ay marahang humawak sa kamay ko.

“Miss Sofia…”

“Hindi ka kailanman naging hadlang sa relasyon nila.”

“Ang totoo… ikaw ang taong tunay na minahal ng apo niya.”

Napangiti ako nang mapait.

“Kung mahal niya ako…”

“Bakit palagi akong pinapili sa sakit?”

Walang naisagot ang matanda.

Dahil pareho naming alam ang sagot.

May mga taong marunong magmahal.

Pero hindi marunong manghawak.

…

Kinabukasan, tuluyan akong lumipad papuntang southern branch.

Wala akong iniwang kahit anong mensahe.

Pati lumang number ko, pinaputol ko.

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon…

Nakahinga ako nang maluwag.

Tahimik ang buhay sa bagong siyudad.

Walang marangyang mansion.

Walang driver.

Walang mga matang mapanghusga.

Pero payapa.

Sobrang payapa.

Unti-unti kong inayos ang branch office na halos malugi na.

Nagtrabaho ako mula umaga hanggang gabi.

At sa loob ng anim na buwan…

Mula sa pinakamahinang branch, naging top-performing branch iyon ng buong kumpanya.

Doon nagsimulang kumalat ang pangalan ko.

Hindi bilang asawa ng CEO.

Kundi bilang si Sofia mismo.

…

Samantala sa headquarters—

Parang tuluyang nabaliw si Adrian matapos kong mawala.

Una niyang nakita ang divorce papers sa mesa niya.

Pagkatapos ay ang walang lamang walk-in closet sa bahay.

Kasunod noon ang balitang lumipat ako ng branch.

Galit siyang sumugod sa HR.

“Sino ang nag-approve nito?!”

Takot na takot ang HR manager.

“Kayo po mismo ang pumirma sa transfer papers…”

Natigilan si Adrian.

Dahil noon niya lang naalala—

Ilang linggo na pala niyang basta pinipirmahan ang mga dokumentong inilalapag ng secretary niya habang abala kay Lara.

At isa roon ang transfer ko.

…

Gabing-gabi na siyang umuuwi simula noon.

Hindi na rin siya halos nagsasalita.

Hanggang isang araw, nadatnan niyang nakaupo si Lara sa office niya.

Nakasuot ng damit na dati niyang binili para sa akin.

“Adrian.”

Ngumiti ito habang lumalapit.

“Hindi mo pa rin ba siya nakakalimutan?”

Tahimik lang siya.

Pagkatapos ay malamig na nagsalita.

“Bakit mo sinuot ’yan?”

Bahagyang natigilan si Lara.

“Ano?”

“Damit ni Sofia ’yan.”

Biglang tumigas ang mukha ng babae.

“Matagal na siyang umalis.”

“Bakit parang ako pa rin ang kalaban mo?”

Hindi sumagot si Adrian.

Tahimik lang niyang binuksan ang drawer.

At doon niya nakita ang lumang litrato namin.

Kuha iyon noong unang taon naming magkasama.

Nakaupo lang kami sa tabing dagat.

Parehong nakangiti.

Simple.

Masaya.

Walang takot.

At doon niya unang naramdaman ang bagay na pilit niyang tinatakasan sa loob ng maraming taon.

Panghihinayang.

…

Lumipas pa ang ilang buwan.

Isang gabi, lasing na lasing na dumating si Lara sa bahay niya.

“Sabihin mo nga sa akin!”

“Bakit siya pa rin?!”

“Hindi ba ako ang minahal mo nang sampung taon?!”

Tahimik siyang nakatingin dito.

Pagkatapos ay marahang nagsalita.

“Mahal kita noon.”

“Pero si Sofia…”

Huminto siya sandali.

“Siya yung tahanan ko.”

Parang nabingi si Lara.

Unti-unti siyang natawa.

Isang baliw na tawa.

“Tahanan?”

“Pero pinabayaan mo siya!”

Namula ang mata ni Adrian.

Dahil iyon din mismo ang paulit-ulit na sumisira sa kanya gabi-gabi.

Oo.

Mahal niya ako.

Pero araw-araw niya akong sinaktan nang hindi niya namamalayan.

At noong tuluyan akong nawala…

Doon lang niya naintindihan ang halaga ko.

…

Halos isang taon matapos akong umalis, nagkaroon ng malakas na bagyo sa siyudad namin.

Kinailangan naming manatili sa office buong gabi.

Habang abala ako sa reports, biglang bumukas ang pinto.

At doon ko siya nakita.

Basang-basa sa ulan.

Payat.

Pagod.

At tila ilang gabi nang hindi natutulog.

Tahimik lang siyang nakatingin sa akin.

Parang natatakot na baka mawala ulit ako kapag nagsalita siya.

Unti-unti akong tumayo.

“Ano’ng ginagawa mo rito?”

Bahagya siyang napatawa nang mapait.

“Hinahanap kita.”

“Isang taon kitang hinanap.”

Mahigpit kong hinawakan ang folder sa kamay ko.

“Tapos na tayo.”

“Alam ko.”

Mahina siyang tumango.

“Hindi ako pumunta rito para pilitin kang bumalik.”

Unti-unti siyang lumapit.

Pero huminto rin agad.

Parang hindi na siya sigurado kung may karapatan pa siyang lumapit.

“Sofia…”

“Pwede bang humingi ng tawad?”

Tahimik akong nakatingin sa kanya.

Habang siya naman ay unti-unting namumula ang mata.

“Ngayon ko lang naintindihan…”

“Na habang abala akong panatilihin ang nakaraan…”

“Unti-unti kong sinisira yung taong nasa harap ko.”

Huminga siya nang malalim.

“At alam kong baka huli na.”

“Pero kahit minsan lang…”

“Tingnan mo naman ako ulit.”

Tahimik ang buong office.

Tanging tunog lang ng ulan sa labas ang maririnig.

Matagal ko siyang tinitigan.

Hanggang sa napansin ko—

Suot niya pa rin ang lumang relo na regalo ko noon.

Sira na ang strap.

Pero hindi pa rin niya pinapalitan.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon…

Nakaramdam ako ng kirot.

Hindi dahil mahal ko pa siya.

Kundi dahil minsan, naging tahanan ko rin siya.

Dahan-dahan kong ibinaba ang folder.

At mahina akong nagsalita.

“Hindi kita kayang patawarin agad.”

Namula ang mata niya habang tumatango.

“Alam ko.”

“Hindi rin kita kayang mahalin tulad ng dati.”

Saglit siyang napapikit.

Pero bahagya pa rin siyang ngumiti.

“Sapat na munang kinakausap mo ako.”

Hindi ko napigilang mapatawa nang mahina.

At sa sandaling iyon—

Parang unang beses kaming naging totoo sa isa’t isa.

Walang pride.

Walang ibang tao sa pagitan namin.

Kami lang.

…

Anim na buwan matapos noon, tahimik kaming nagsimulang muli.

Hindi bilang mag-asawa.

Kundi bilang dalawang taong unti-unting naghilom.

Natuto siyang unahin ako.

At natuto naman akong hindi na isiksik ang sarili ko sa pagmamahal na kailangan ko pang ipaglaban.

Hindi naging madali.

Maraming gabi ng pag-aaway.

Maraming luhang kailangang lampasan.

Pero sa pagkakataong iyon…

Hindi na niya ako binitiwan mag-isa.

At isang gabi, habang magkatabi kaming nakaupo sa dalampasigan, bigla niyang inilabas ang lumang singsing ko.

Yung singsing na matagal ko nang iniwan sa mansion.

Namumula ang mata niyang tumingin sa akin.

“Pwede bang… magsimula tayo ulit?”

Tinitigan ko siya nang matagal.

Habang sa likod namin, unti-unting sumisikat ang umaga.

At sa unang pagkakataon—

Hindi na masakit tingnan ang taong minsang dumurog sa puso ko.